Một thực tế của thị trường thức ăn tôm tại Việt Nam là trong khi năng lực sản xuất trong nước vẫn dư thừa và thị trường nguyên liệu thế giới có thời điểm hạ nhiệt thì giá thức ăn tôm vẫn tang cao. Đây là một điểm nghẽn lớn để ngành tôm Việt Nam có sức bật.
Thức ăn hiện chiếm khoảng 55 – 65% tổng chi phí nuôi tôm. Vì vậy, mỗi đợt tăng giá đều tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất. Trong khi đó, giá tôm nguyên liệu lại không tăng tương ứng, thậm chí có thời điểm giảm do nhu cầu thị trường xuất khẩu chưa phục hồi hoàn toàn. Điều này đẩy người nuôi vào thế bất lợi kép: chi phí đầu vào tăng nhanh, đầu ra phục hồi chậm.
Ở góc độ chuỗi cung ứng, một trong những nguyên nhân quan trọng nằm ở sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Việt Nam hiện có đủ năng lực sản xuất thức ăn để đáp ứng nhu cầu nuôi tôm, nhưng chưa chủ động hoàn toàn được nguồn nguyên liệu đầu vào. Vì vậy, giá thức ăn trong nước vẫn dễ chịu tác động từ biến động giá nguyên liệu thế giới, tỷ giá, chi phí vận chuyển và các yếu tố địa chính trị, bất kể công suất sản xuất trong nước còn dư thừa.
Áp lực đối với chi phí sản xuất thức ăn vẫn hiện hữu khi chịu tác động từ bên ngoài
Số liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy, năm 2025, Việt Nam đã chi hơn 4,58 tỷ USD để nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu. Trong đó, Argentina là nhà cung cấp lớn nhất với 1,68 tỷ USD, chiếm 36,6% tổng kim ngạch; Hoa Kỳ đứng thứ hai với 859 triệu USD, tương đương 18,8% thị phần. Chỉ riêng hai thị trường này đã chiếm hơn một nửa nguồn cung nguyên liệu đầu vào.
Đầu năm 2026 đến nay, áp lực đối với chi phí sản xuất thức ăn tiếp tục hiện hữu khi thị trường nguyên liệu chịu tác động từ những biến động kinh tế và địa chính trị toàn cầu. Giá một số nguyên liệu đầu vào vẫn ở mức cao, trong khi chi phí vận chuyển, năng lượng và sản xuất chưa giảm đáng kể. Trước áp lực này, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn nuôi tôm đã điều chỉnh giá bán từ tháng 6 để phản ánh sự gia tăng của chi phí đầu vào.
Khi các mắt xích được kết nối và tối ưu hơn thì ngành tôm mới cải thiện được sức cạnh tranh
Ở cấp độ doanh nghiệp, một số đơn vị đang lựa chọn những cách tiếp cận khác nhau để chia sẻ áp lực với người nuôi. Đơn cử, Công ty Cổ phần Thủy sản Công nghệ cao GrowMax vừa thông báo tiếp tục giữ nguyên giá bán toàn bộ sản phẩm thức ăn nuôi tôm, dù chi phí nguyên liệu đầu vào vẫn chịu nhiều sức ép. Theo doanh nghiệp, quyết định này nhằm thực hiện cam kết không tăng giá và chia sẻ khó khăn với người nuôi trong bối cảnh giá tôm thương phẩm còn ở mức thấp.
Những động thái như vậy cho thấy việc tháo gỡ điểm nghẽn về chi phí cần sự tham gia của toàn chuỗi, từ chủ động nguồn nguyên liệu, tối ưu sản xuất, logistics đến chính sách giá và các giải pháp giúp người nuôi nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn. Về dài hạn, khi các mắt xích được kết nối và tối ưu tốt hơn, ngành tôm mới có thể giảm mức độ nhạy cảm trước biến động bên ngoài, cải thiện sức cạnh tranh và tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn../.
