Trong nuôi tôm thẻ chân trắng, sức khỏe đường ruột có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn, tiêu hóa và tăng trưởng của tôm. Một hệ tiêu hóa ổn định cũng giúp tôm duy trì thể trạng tốt và tăng khả năng chống chịu trước những biến động trong ao. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi màu nước và các chỉ tiêu môi trường, người nuôi cũng cần quan sát dạ dày và đường ruột của tôm.
Đường ruột khỏe giúp tôm ăn và hấp thu tốt
Sau khi tôm ăn, thức ăn đi vào dạ dày. Tại đây, thức ăn được nghiền và tiêu hóa bước đầu. Sau đó, thức ăn tiếp tục đi xuống đường ruột, các chất dinh dưỡng được phân giải và hấp thu để cung cấp năng lượng cho tôm. Quá trình này có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, lột xác và duy trì hoạt động sống của tôm. Khi hệ tiêu hóa hoạt động tốt, tôm thường có sức ăn ổn định, đường ruột tương đối rõ và liền mạch, phân cũng có hình dạng và lượng tương đối ổn định. Ngược lại, khi tiêu hóa gặp vấn đề, tôm có thể giảm ăn, đường ruột có thể bị đứt đoạn hoặc rỗng, phân cũng có thể thay đổi so với bình thường. Đây là những dấu hiệu người nuôi có thể quan sát trong quá trình chăm sóc tôm.
Đường ruột của một con tôm khỏe là thẳng từ đầu tôm nối dài tới đuôi, không bị đứt khúc
Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu để xác định nguyên nhân. Đường ruột bất thường có thể xuất phát từ nhiều yếu tố như chất lượng thức ăn không phù hợp, cho ăn quá mức hoặc thức ăn khó tiêu đều có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Bên cạnh đó, môi trường ao biến động cũng là một nguyên nhân cần lưu ý, khi nhiệt độ, pH hoặc oxy hòa tan thay đổi, tôm dễ bị stress khiến ức ăn có thể giảm, hoạt động tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng.
Do đó, theo dõi đường ruột không chỉ để quan sát tình trạng tiêu hóa, đây còn là một cách giúp người nuôi nhận biết sớm những thay đổi trong đàn tôm.
Quản lý thức ăn và môi trường để duy trì đường ruột khỏe
Để duy trì hệ tiêu hóa ổn định, trước hết cần quản lý tốt thức ăn. Thức ăn cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển của tôm, lượng thức ăn cũng cần được điều chỉnh theo sức ăn thực tế và không nên cố định một lượng thức ăn trong thời gian dài mà không theo dõi phản ứng của tôm.
Sàng ăn là một công cụ đơn giản để kiểm tra sức ăn. Qua sàng, người nuôi có thể biết tôm ăn hết hay còn dư, từ đó điều chỉnh lượng thức ăn cho những cữ tiếp theo. Việc cho ăn dư không chỉ gây lãng phí bởi thức ăn thừa phân hủy trong ao còn làm tăng lượng chất hữu cơ, khi chất hữu cơ tích tụ, môi trường nước có thể trở nên khó kiểm soát hơn.
Các chỉ tiêu như pH, độ kiềm, oxy hòa tan và nhiệt độ cần được kiểm tra thường xuyên. Đặc biệt trong những giai đoạn thời tiết thay đổi, người nuôi cần chú ý hơn. Sau mưa lớn, pH và độ kiềm có thể biến động, ban đêm và gần sáng, oxy hòa tan thường giảm, những thay đổi này có thể tạo thêm áp lực cho tôm. Khi tôm bị stress kéo dài, sức ăn và khả năng tiêu hóa cũng có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, quản lý đường ruột không nên tách rời khỏi quản lý môi trường ao.
Người nuôi nên duy trì việc quan sát tôm định kỳ để dễ phát hiện các vấn đề bất thường
Một yếu tố khác cũng được quan tâm là hệ vi sinh trong đường ruột. Các sản phẩm probiotic, enzyme hoặc sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa có thể được sử dụng trong quy trình chăm sóc. Tuy nhiên, việc sử dụng cần phù hợp với tình trạng thực tế của ao, người nuôi cũng cần tuân thủ hướng dẫn về liều lượng và cách sử dụng. Quan trọng hơn, cần tránh tâm lý sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc khi tôm có dấu hiệu bất thường. Việc này có thể khiến người nuôi khó xác định nguyên nhân và đánh giá hiệu quả xử lý.
Mặt khác, người nuôi nên duy trì việc quan sát tôm định kỳ, có thể kiểm tra đường ruột thông qua mẫu tôm kết hợp với việc theo dõi sàng ăn, phân và hoạt động của tôm. Nếu tôm giảm ăn, đường ruột thay đổi hoặc xuất hiện phân bất thường, cần kiểm tra lại các yếu tố liên quan bao gồm chất lượng thức ăn, lượng cho ăn đến các chỉ tiêu môi trường. Trong trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ bệnh, người nuôi nên lấy mẫu và thực hiện các kiểm tra cần thiết và không nên tự xác định bệnh chỉ dựa trên màu sắc hoặc hình dạng đường ruột.
Dạ dày và đường ruột là một mắt xích quan trọng trong sức khỏe tôm thẻ. Một hệ tiêu hóa hoạt động ổn định giúp tôm sử dụng thức ăn hiệu quả hơn đồng thời hỗ trợ quá trình tăng trưởng và duy trì thể trạng. Vì vậy, chăm sóc đường ruột cần được thực hiện xuyên suốt vụ nuôi, đặc biệt không nên chỉ quan tâm khi tôm đã xuất hiện dấu hiệu bất thường. Đây cũng là cơ sở để giảm những rủi ro không đáng có và duy trì đàn tôm phát triển ổn định./.
