Ngành tôm đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả sản xuất và trách nhiệm với môi trường. Bên cạnh năng suất, chất lượng và giá thành, dấu chân carbon của quá trình nuôi ngày càng được quan tâm khi các thị trường xuất khẩu hướng đến những tiêu chuẩn khắt khe hơn về phát triển bền vững.
Giảm phát thải từ những khâu thiết yếu trong ao nuôi
Thức ăn là một trong những yếu tố cần được kiểm soát. Khẩu phần vượt nhu cầu khiến thức ăn dư thừa tích tụ, làm tăng chất hữu cơ và gây áp lực lên chất lượng nước. Theo dõi sức ăn, điều chỉnh khẩu phần theo sinh khối và điều kiện ao giúp hạn chế lãng phí, đồng thời cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn.
Năng lượng cũng là nguồn phát thải cần lưu ý. Quạt nước, máy sục khí và máy bơm nên được vận hành dựa trên nhu cầu thực tế của ao, thay vì duy trì một chế độ cố định. Theo dõi oxy hòa tan và các biến động môi trường giúp tối ưu thời gian vận hành mà vẫn đảm bảo điều kiện sống cho tôm.
Kiểm soát tốt từng khâu và tối ưu toàn bộ quy trình nuôi tôm giúp giảm phát thải hiệu quả
Với nước, kiểm soát tốt chất lượng ao và tăng cường xử lý, tái sử dụng trong phạm vi phù hợp có thể giảm nhu cầu thay nước, qua đó giảm lượng nước đầu vào và chất thải phát sinh.
Các yếu tố này có mối liên hệ chặt chẽ: thức ăn dư làm tăng chất hữu cơ, môi trường bất ổn làm tôm giảm sức ăn, trong khi việc xử lý môi trường lại kéo theo thêm nước, điện và chi phí. Vì vậy, giảm phát thải hiệu quả cần bắt đầu từ việc kiểm soát tốt từng khâu và tối ưu toàn bộ quy trình nuôi. Đây cũng là nền tảng để người nuôi chuyển từ cách quản lý dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu và hiệu quả sử dụng tài nguyên, hướng tới mô hình nuôi tôm vừa hiệu quả về kinh tế, vừa bền vững về môi trường.
Từ tối ưu sản xuất đến xây dựng mô hình nuôi tôm phát thải thấp
Để chuyển từ định hướng sang thực tế, người nuôi cần bắt đầu bằng việc xác định những nguồn tiêu thụ lớn nhất trong trang trại và tìm cách cải thiện hiệu suất. Theo dõi lượng thức ăn, điện năng, nước sử dụng và các chi phí đầu vào theo từng vụ là cơ sở để nhận diện những khâu còn lãng phí. Trong đó, quản lý ao theo hướng chủ động có ý nghĩa quan trọng. Thay vì chỉ xử lý khi môi trường đã biến động, người nuôi cần thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu như oxy hòa tan, pH, độ kiềm, nhiệt độ và các yếu tố liên quan để kịp thời điều chỉnh. Môi trường ổn định giúp tôm khỏe hơn, giảm nguy cơ phát sinh vấn đề và hạn chế việc sử dụng quá mức các nguồn lực để xử lý hậu quả. Để quá trình này hiệu quả, kiến thức và giải pháp kỹ thuật cần được chuyển hóa thành những hướng dẫn phù hợp với điều kiện thực tế của từng ao nuôi. Đây cũng là vai trò mà các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị có thể tham gia, thông qua việc cung cấp giải pháp và đồng hành cùng người nuôi trong quá trình vận hành.
Với GrowMax, đội ngũ kỹ sư kỹ thuật trực tiếp hỗ trợ tại ao là một phần trong cách doanh nghiệp đồng hành cùng các hộ nuôi. Thay vì chỉ cung cấp sản phẩm, các kỹ sư có thể cùng người nuôi theo dõi tình trạng ao, đánh giá các chỉ tiêu môi trường, nhận diện những vấn đề phát sinh và đưa ra hướng điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế. Sự hỗ trợ trực tiếp này giúp người nuôi có thêm cơ sở để chủ động quản lý thay vì chỉ xử lý khi vấn đề đã trở nên nghiêm trọng. Từ việc đánh giá chất lượng nước, nền đáy đến theo dõi sức khỏe và khả năng tăng trưởng của tôm, quá trình hỗ trợ kỹ thuật tại ao hướng đến việc giúp người nuôi sử dụng các nguồn đầu vào hợp lý hơn. Khi thức ăn được quản lý theo nhu cầu, môi trường được duy trì ổn định và các biện pháp xử lý được sử dụng đúng thời điểm, lượng đầu vào không cần thiết có thể được hạn chế.
Đội ngũ kỹ sư kỹ thuật trực tiếp hỗ trợ tại ao là một phần trong cách doanh nghiệp đồng hành cùng các hộ nuôi
Đây cũng là cách tiếp cận có ý nghĩa đối với mục tiêu giảm phát thải. Bởi phát thải trong nuôi tôm không chỉ đến từ một nguồn duy nhất mà là kết quả của nhiều hoạt động trong suốt vụ nuôi. Việc giảm lãng phí thức ăn, hạn chế thay nước không cần thiết, sử dụng năng lượng hợp lý và giảm các hoạt động xử lý phát sinh do môi trường mất ổn định đều có thể góp phần giảm tác động môi trường.
Giảm phát thải không nhất thiết bắt đầu từ những thay đổi lớn. Đó có thể là quá trình cải thiện từng khâu trong sản xuất: cho tôm ăn chính xác hơn, quản lý nước hiệu quả hơn, sử dụng năng lượng hợp lý hơn và chủ động kiểm soát môi trường. Khi những thay đổi này được thực hiện đồng bộ và có sự hỗ trợ kỹ thuật phù hợp, mục tiêu giảm phát thải có thể gắn trực tiếp với mục tiêu nâng cao hiệu quả và tính bền vững của nghề nuôi tôm./.
