Giá tôm nguyên liệu biến động khiến bài toán lợi nhuận của người nuôi ngày càng khó dự đoán. Trong năm 2026, thị trường đã ghi nhận những giai đoạn giá tôm thẻ giảm mạnh, trong khi chi phí thức ăn và nhiều vật tư đầu vào vẫn ở mức cao. Trong bối cảnh đó, quản lý vụ nuôi cần chuyển từ tư duy “nuôi để chờ giá” sang “kiểm soát giá thành và chủ động điểm hòa vốn”. Người nuôi càng kiểm soát tốt chi phí, tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng thì càng có nhiều lựa chọn khi thị trường thay đổi.
Không thể kiểm soát giá bán nhưng có thể kiểm soát giá thành vụ nuôi
Tại Vĩnh Long, tháng 6/2026, tôm thẻ 20 – 100 con/kg có giá khoảng 100.000 – 192.000 đồng/kg, thấp hơn khoảng 50.000 – 60.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước; riêng tôm cỡ 30 con/kg từng trên 200.000 đồng/kg nhưng sau đó giảm còn khoảng 120.000 – 140.000 đồng/kg.
Đến cuối tháng 9/2026, giá tôm thẻ tại ao có dấu hiệu cải thiện ở một số kích cỡ. Dữ liệu cập nhật ngày 28/9 ghi nhận tôm 20 con/kg khoảng 182.000 đồng/kg, 30 con/kg khoảng 145.000 đồng/kg và 40 con/kg khoảng 127.000 đồng/kg. Những biến động này cho thấy người nuôi khó có thể chỉ dựa vào kỳ vọng giá tăng để quyết định thời điểm thả giống, tăng thức ăn hay thu hoạch.
Năm 2026, chi phí đầu vào tiếp tục tạo áp lực đáng kể. Theo Hiệp hội Tôm Việt Nam ghi nhận, chỉ trong nửa đầu năm 2026, 23/24 doanh nghiệp sản xuất thức ăn cho tôm được ghi nhận đã điều chỉnh tăng giá, với mức tăng khoảng 1.200 – 1.500 đồng/kg; thức ăn tôm thẻ phổ biến ở mức 30.500 – 40.000 đồng/kg. Thức ăn được đánh giá chiếm hơn 60% giá thành nuôi tôm.
Giá tôm nguyên liệu biến động khiến bài toán lợi nhuận của người nuôi ngày càng khó dự đoán.
Điều này khiến việc quản lý thức ăn trở thành ưu tiên hàng đầu. Người nuôi không nên đơn thuần quan tâm hôm nay cho tôm ăn bao nhiêu mà cần theo dõi lượng thức ăn trên mỗi kg tôm tăng thêm. Trong xuyên suốt vụ nuôi tôm, các hộ nuôi cần theo dõi chặt chẽ lượng thức ăn sử dụng mỗi ngày, trọng lượng tôm trung bình theo tuần, tốc độ tăng trưởng, chi phí thức ăn trên mỗi kg tôm, chi phí điện, giống, chế phẩm và các vật tư khác hay giá bán dự kiến theo từng kích cỡ,…Ví dụ, nếu giá tôm đang giảm nhưng tôm vẫn tăng trưởng tốt, FCR được kiểm soát và chi phí/kg thấp, người nuôi sẽ có cơ sở để cân nhắc tiếp tục nuôi. Ngược lại, nếu giá bán giảm trong khi tôm tăng trưởng chậm, FCR cao và chi phí ngày càng tăng, việc kéo dài vụ nuôi có thể làm tăng rủi ro.
Đặc biệt, không nên vì giá tôm giảm mà cắt giảm những khoản đầu tư liên quan trực tiếp đến sức khỏe tôm và môi trường ao. Tiết kiệm thức ăn bằng cách cho ăn thiếu, giảm kiểm tra môi trường hoặc bỏ qua các dấu hiệu bất thường có thể làm tỷ lệ sống giảm và khiến tổng chi phí trên mỗi kg tôm tăng lên.
Chủ động thời điểm thu hoạch và giảm rủi ro khi giá thay đổi
Giá tôm biến động cũng đặt ra yêu cầu mới trong việc xác định thời điểm thu hoạch. Thay vì chờ đến khi giá đạt mức kỳ vọng, người nuôi nên thường xuyên so sánh giá bán hiện tại, chi phí duy trì ao, tốc độ tăng trọng, triển vọng kích cỡ tôm. Ví dụ, nếu tôm đã đạt kích cỡ thương mại, giá bán đang ở mức chấp nhận được nhưng tốc độ tăng trưởng bắt đầu chậm lại, việc tiếp tục giữ tôm trong ao cần được tính toán kỹ. Mỗi ngày nuôi thêm đều phát sinh chi phí thức ăn, điện, nhân công, xử lý nước và rủi ro dịch bệnh.
Ngược lại, khi giá xuống thấp, nếu tôm đang khỏe, môi trường ổn định và chi phí tăng trọng thêm không quá cao, người nuôi có thể cân nhắc kéo dài vụ nuôi thay vì bán tháo. Tuy nhiên, quyết định này cần dựa trên số liệu của chính ao nuôi, không nên chỉ dựa vào dự báo giá.
Thực tế năm 2026 cho thấy điều này khá rõ. Cuối tháng 6, tại Vĩnh Long, một số hộ đã phải “neo tôm”, kéo dài thời gian nuôi chờ giá cải thiện; tôm 30 con/kg có thời điểm chỉ được thu mua khoảng 105.000 -115.000 đồng/kg. Trong khi đó, chi phí thức ăn, con giống, điện và vật tư vẫn ở mức cao.
Người nuôi chủ động lựa chọn thời điểm thu hoạch tránh phụ thuộc vào giá tôm
Bên cạnh quản lý trong ao, người nuôi cũng cần quan tâm hơn đến liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã và thương lái. Có thông tin sớm về nhu cầu kích cỡ, tiêu chuẩn nguyên liệu và kế hoạch thu mua sẽ giúp người nuôi chủ động hơn trong việc lựa chọn thời điểm thu hoạch.
Trong năm 2026, khi cả giá đầu ra và chi phí đầu vào đều có thể thay đổi nhanh, người nuôi cần chuyển từ cách quản lý dựa nhiều vào kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu. Không thể quyết định giá tôm, nhưng có thể quyết định cách kiểm soát chi phí, sức khỏe tôm và hiệu quả của từng ao nuôi. Đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp người nuôi giảm mức độ phụ thuộc vào biến động thị trường và chủ động hơn trong từng vụ sản xuất./.
