Ngành tôm Việt Nam bước vào năm 2026 với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, hiệu quả và khả năng kiểm soát rủi ro, chất lượng thức ăn trong trại giống ngày càng được quan tâm. Một con giống khỏe không chỉ cần nguồn bố mẹ tốt và môi trường ương ổn định mà còn cần nguồn dinh dưỡng phù hợp ở từng giai đoạn phát triển. Thức ăn chất lượng cao không đơn thuần là nguồn cung cấp năng lượng. Đây còn là yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng, khả năng hoàn thiện cơ quan, sức khỏe và chất lượng tôm post trước khi đưa ra ao nuôi thương phẩm.
Dinh dưỡng phù hợp giúp tôm giống phát triển đồng đều, tăng khả năng sống
Ở giai đoạn ấu trùng, tôm trải qua nhiều lần thay đổi trong thời gian ngắn khiến nhu cầu dinh dưỡng cũng thay đổi liên tục theo từng giai đoạn. Một khẩu phần chất lượng cần cung cấp đầy đủ và cân đối các nhóm dinh dưỡng cần thiết như protein, acid amin, lipid, acid béo thiết yếu, vitamin, khoáng chất và các hợp chất hỗ trợ chức năng sinh lý. Trong đó, protein và acid amin có vai trò quan trọng đối với quá trình hình thành mô và tăng trưởng; lipid cung cấp năng lượng và các acid béo thiết yếu; vitamin và khoáng chất tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa và phát triển.
Đáng lưu ý, thức ăn nhiều đạm không đồng nghĩa với thức ăn chất lượng cao. Giá trị dinh dưỡng còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, khả năng tiêu hóa, mức độ cân đối acid amin, độ ổn định của sản phẩm và khả năng đáp ứng nhu cầu ở từng giai đoạn ấu trùng.
Thức ăn cho tôm trong giai đoạn ương gièo có độ tiêu hóa tốt hỗ trợ tôm sử dụng dinh dưỡng hiệu quả
Các nghiên cứu về dinh dưỡng tôm cũng cho thấy việc lựa chọn khẩu phần cần tính đến giai đoạn phát triển thay vì sử dụng một công thức cố định trong toàn bộ quá trình ương. Một nghiên cứu công bố năm 2026 trên Aquaculture and Fisheries về tôm thẻ chân trắng cho thấy tỷ lệ phối hợp giữa thức ăn thương mại và vi tảo có ảnh hưởng đến tỷ lệ sống, tốc độ biến thái, tăng trưởng và các chỉ số sinh lý của ấu trùng. Trong thí nghiệm này, tỷ lệ phối hợp 40% thức ăn thương mại cho kết quả cân bằng tốt giữa tỷ lệ sống và trạng thái sinh lý của ấu trùng.
Ở tôm giống, một nghiên cứu năm 2026 về hệ thống ương tôm thẻ chân trắng từ nauplius đến PL10 cho thấy khả năng giữ lại chất dinh dưỡng từ thức ăn trong hệ thống ương còn hạn chế. Trong hệ thống RAS, chỉ khoảng 22,1% nitơ và 35,7% phospho đầu vào được giữ lại trong bể, cho thấy quản lý thức ăn và dinh dưỡng là một trong những vấn đề quan trọng đối với hiệu quả của hệ thống ương. Điều này có ý nghĩa thực tế đối với các trại giống: thức ăn có độ tiêu hóa tốt không chỉ hỗ trợ tôm sử dụng dinh dưỡng hiệu quả hơn mà còn góp phần hạn chế lượng chất hữu cơ và dinh dưỡng dư thừa đi vào môi trường nước.
Chất lượng thức ăn ảnh hưởng đến chất lượng post và hiệu quả của cả vụ nuôi
Khi đánh giá một đàn tôm post, người sản xuất không chỉ quan tâm đến số lượng mà còn phải chú ý đến chất lượng con giống. Tôm post khỏe thường cần có hình thái phù hợp, hoạt động linh hoạt, khả năng bắt mồi tốt và khả năng thích nghi với điều kiện môi trường. Một nghiên cứu đánh giá chất lượng tôm thẻ chân trắng tại các trại giống thương mại cho thấy các chỉ tiêu như kích thước cơ thể, hoạt động bơi, khả năng chịu stress, tình trạng đường ruột và gan tụy có thể được sử dụng để đánh giá chất lượng post. Nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt về chất lượng post giữa các trại có phương pháp quản lý khác nhau.
Nhu cầu tôm giống hàng năm cho nuôi tôm nước lợ tại Việt Nam ước tính khoảng 150-155 tỷ con/ấu trùng, tương đương khoảng 260.000 con tôm bố mẹ. Tuy nhiên, nguồn cung tôm giống trong nước vẫn còn hạn chế, ngành này vẫn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng. Trong bối cảnh này, ngành sản xuất giống tôm đang chuyển hướng phát triển dựa trên công nghệ tiên tiến và quản lý hiện đại, bao gồm chọn lọc giống, kiểm soát môi trường trong trại giống và hệ thống truy xuất nguồn gốc giống. Việc thuần hóa và tự cung tự cấp nguồn tôm bố mẹ được coi là ưu tiên hàng đầu để giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao tính bền vững của ngành.
Trại tôm giống do doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu tại tỉnh Bình Thuận cũ (nay là tỉnh Lâm Đồng)
Trong năm 2026, yêu cầu nâng cao chất lượng con giống đang được đặt ra rõ hơn khi ngành tôm Việt Nam hướng đến giảm rủi ro và nâng hiệu quả sản xuất. Theo các chuyên gia, chất lượng tôm giống có ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và khả năng chống chịu bệnh, từ đó tác động đến chi phí và hiệu quả của người nuôi. Khi thức ăn được lựa chọn phù hợp, cho ăn đúng cách và kết hợp với quản lý môi trường chặt chẽ, trại giống có thêm cơ sở để tạo ra đàn post đồng đều, khỏe mạnh và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người nuôi./.
