Mưa rào và dông xuất hiện nhiều tại Nam Bộ trong thời gian này đang đặt ra thêm yêu cầu về quản lý môi trường ao nuôi. Sau mưa, sự thay đổi nhanh của pH, độ kiềm và oxy hòa tan có thể khiến tôm bị stress, giảm ăn và gia tăng nguy cơ phát sinh các vấn đề về sức khỏe. Theo dõi sát các chỉ tiêu môi trường, đặc biệt trong và sau những trận mưa lớn, là một trong những giải pháp quan trọng giúp người nuôi chủ động ổn định ao tôm.
Mưa nhiều, môi trường ao dễ biến động
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong tháng 9/2026, Nam Bộ được dự báo xuất hiện nhiều ngày có mưa rào và dông, trong đó có những ngày mưa vừa đến mưa to, tập trung chủ yếu vào chiều và đêm. Cùng với đó, cơ quan khí tượng cũng cảnh báo khu vực Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to trong những ngày đầu tháng 9.
Mưa lớn làm thay đổi nhanh các yếu tố môi trường của ao nuôi tôm
Đối với ao nuôi tôm, mưa lớn có thể làm thay đổi nhanh các yếu tố môi trường. Nước mưa đi vào ao làm pha loãng nước, trong khi nước chảy từ bờ có thể kéo theo đất, chất hữu cơ hoặc phèn xuống ao. Khi thời tiết nhiều mây, thiếu ánh sáng, hoạt động quang hợp của tảo cũng giảm, từ đó ảnh hưởng đến cân bằng oxy trong nước. Những biến động đột ngột của môi trường trong mùa mưa có thể khiến tôm bị sốc và làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Vì vậy, sau mỗi trận mưa, người nuôi cần kiểm tra lại các thông số nước thay vì chỉ quan sát màu nước hoặc tình trạng bắt mồi của tôm.
Ba chỉ tiêu cần theo dõi sau mưa
pH là chỉ tiêu cần được kiểm tra đầu tiên. Mưa lớn có thể làm pH trong ao giảm, đồng thời khiến pH biến động mạnh hơn giữa các thời điểm trong ngày. Theo tài liệu kỹ thuật về chất lượng nước nuôi tôm nước lợ, khoảng pH tối ưu được đề xuất ở mức 7,5–8,5 và mức dao động trong ngày không quá 0,5 đơn vị. Khi pH thay đổi nhanh, tôm dễ bị stress, ảnh hưởng đến hoạt động ăn và quá trình lột xác. Vì vậy, thay vì xử lý theo cảm tính, người nuôi nên đo pH sau mưa và so sánh với kết quả trước đó để nhận diện mức độ biến động của ao.
Độ kiềm là yếu tố giúp duy trì sự ổn định của pH. Mưa lớn và lượng nước ngọt bổ sung vào ao có thể làm giảm độ kiềm, khiến khả năng đệm của nước suy yếu và pH dễ biến động hơn. Độ kiềm thấp cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình lột xác và hình thành vỏ của tôm. Một số tài liệu hướng dẫn nuôi tôm vùng ĐBSCL khuyến nghị duy trì độ kiềm trong khoảng 80-160 mg CaCO₃/lít, tùy mô hình và điều kiện ao nuôi. Do đó, nếu phát hiện độ kiềm giảm sau mưa, người nuôi cần căn cứ kết quả đo và điều kiện thực tế của từng ao để có biện pháp điều chỉnh phù hợp, tránh bổ sung khoáng hoặc chất điều chỉnh môi trường theo một liều cố định.
Cần theo dõi sát sao tình trạng tôm trong ao ngay sau cơn mưa
Oxy hòa tan (DO) cũng cần được đặc biệt lưu ý, nhất là sau những trận mưa kéo dài. Trời nhiều mây làm giảm quang hợp của tảo. Trong khi đó, quá trình phân hủy chất hữu cơ trong nước tiếp tục tiêu thụ oxy. Đây là lý do nguy cơ thiếu oxy thường đáng chú ý vào ban đêm và sáng sớm sau những ngày mưa. Khi oxy có dấu hiệu giảm, người nuôi cần chủ động tăng cường quạt nước, sục khí và kiểm tra lại lượng thức ăn dư, chất hữu cơ cũng như tình trạng đáy ao.
Chủ động quản lý ao thay vì chờ tôm có dấu hiệu bất thường
Trong điều kiện mưa nhiều, quản lý ao cần chuyển từ xử lý khi có vấn đề sang theo dõi và phòng ngừa biến động môi trường. Người nuôi nên kiểm tra pH, độ kiềm và DO thường xuyên hơn trong những ngày mưa đồng thời quan sát hoạt động, sức ăn và phân bố của tôm. Việc vận hành quạt nước, sục khí cần được điều chỉnh phù hợp với tình trạng thực tế của ao, đặc biệt trong thời gian mưa kéo dài và vào sáng sớm. Bên cạnh đó, cần hạn chế để thức ăn dư và chất hữu cơ tích tụ, bởi đây là những yếu tố có thể tiếp tục làm tiêu hao oxy và khiến chất lượng nước suy giảm.
Chủ động kiểm tra ao tôm khi có dấu hiệu bất thường
Đặc biệt, người nuôi không nên xử lý ao chỉ dựa trên một chỉ tiêu riêng lẻ. pH, độ kiềm và DO có mối liên hệ với nhau, vì vậy cần đánh giá tổng thể trước khi quyết định bổ sung vôi, khoáng, điều chỉnh nước hoặc tăng cường thiết bị cung cấp oxy.
Trong bối cảnh thời tiết còn nhiều diễn biến bất thường, việc duy trì môi trường ao ổn định sẽ giúp tôm giảm stress, duy trì sức ăn và tăng khả năng thích nghi. Chủ động theo dõi các chỉ tiêu nước sau mỗi trận mưa vì thế không chỉ là biện pháp ứng phó thời tiết mà còn là một phần quan trọng trong quản lý rủi ro của vụ nuôi./.
